Pembangunan Sistem Digital Pengukuran Strategik Prestasi Pengurusan Masjid Berasaskan Elemen Kecerdasan Buatan (AI): Development of a Digital System for Strategic Measurement of Mosque Management Performance Based on Artificial Intelligence (AI) Elements - Mohd Suhardi bin Mat Jusoh; Nurul Akma bt Mohamed; Wan Ahmad Ikmal bin Wan Mohamed @ Adnan; Md Saifullah bin Nik Abdullah; Ahmad Muhaimin bin Mohamad; Noorhuzaimi @ Karimah binti Mohd Noor (RABBANICA - Journal of Revealed Knowledge, 2025)
Efficient and effective mosque management is a key part of the current effort to empower mosque institutions. In this context, there is a need to develop a strategic measurement system for mosque management performance that uses artificial intelligence (AI) elements to evaluate the functions and roles of mosque institutions more efficiently than manual methods. This system model, based on the Malaysian Mosque Rating Standard (SPMM) document framework and aligned with previous studies’ conceptual models, aims to explore how AI elements can be applied in system development. AI functions as a strategic tool to produce intervention suggestions and training programs needed for each aspect of mosque performance measurement. The study follows the Design and Development Research (DDR) approach, which is used to test the practical application of a model involving AI elements in creating this digital system. During the system’s design and development phase, the research analyzed past studies across three areas: the core development of the mosque performance measurement system, the integration of AI elements in system development, and the framework for mosque performance measurement based on the SPMM document. Ultimately, this research resulted in a conceptual framework for developing a prototype digital system to strategically measure mosque management performance, focusing on the planning and design stages of this system. Pengurusan masjid secara cekap dan berkesan merupakan satu elemen penting dalam agenda pemerkasaan institusi masjid masa kini. Sehubungan itu, terdapat keperluan untuk membangunkan sistem pengukuran strategik prestasi pengurusan masjid berasaskan elemen kecerdasan buatan (AI) dalam mengukur fungsi dan peranan institusi masjid dengan lebih efisien berbanding pengukuran prestasi secara manual. Model pembangunan sistem ini dibangunkan berasaskan kerangka dokumen Standard Penarafan Masjid Malaysia (SPMM) dan disepadankan dengan kerangka konseptual kajian–kajian lepas bagi menilai kebolehgunaan elemen kecerdasan buatan (AI) dalam pembangunan sistem ini. (AI) berfungsi sebagai alat strategik untuk menjana cadangan intervensi dan program latihan yang diperlukan dalam setiap dimensi pengukuran prestasi masjid. Reka bentuk kajian ini berasaskan reka bentuk kajian Design and Development Research (DDR). Pendekatan DDR digunakan bagi menguji kebolehgunaan sesuatu model secara praktikal iaitu pengintegrasian elemen kecerdasan buatan (AI) dalam pembangunan sistem digital ini. Dalam fasa keperluan pembangunan dan reka bentuk sistem, kajian ini telah menganalisis dapatan kajian-kajian lepas dalam tiga aspek iaitu pembangunan asas sistem pengukuran prestasi masjid, elemen kecerdasan buatan (AI) dalam pembangunan sistem serta pembangunan kerangka sistem pengukuran prestasi masjid berdasarkan Dokumen Standard Penarafan Masjid Malaysia (SPMM). Akhirnya, kajian ini menghasilkan kerangka konseptual bagi pembangunan prototaip sistem pengukuran prestasi masjid yang memfokuskan fasa analisis keperluan dan reka bentuk.